دفاع پایان نامه خانم زهرا مرشدی دانشجوی کارشناسی ارشد آموزش بهداشت و ارتقاء سلامت

خانم زهرا مرشدی دانشجوی کارشناسی ارشد آموزش بهداشت و ارتقاء سلامت از پایان نامه خود با 

عنوان: طراحی، اجرا و ارزشیابی اپلیکیشن آموزشی فعالیت بدنی در زنان سالمند شهر بوئین میاندشت به راهنمایی خانم دکتر آسیه پیر زاده و به راهنمایی خانم دکتر  پریوش شکرچی زاده دفاع نمود

چکیده

مقدمه: با افزایش جمعیت سالمندان و افزایش شیوع بیماری های مزمن، اجرای مداخلاتی برای ارتقای سلامت این گروه از اهمیت بالایی برخواردار است. یکی از فاکتورهای ارتقادهنده ی سلامت سالمندان، میزان فعالیت بدنی و تحرک است که ممکن است بدلایل مختلف در بین سالمندان محدود و نادیده گرفته شود. اجرای مداخلات بهداشتی در زمینه ی ارتقای فعالیت بدنی و همچنین طراحی برنامه های آموزشی متناسب با افراد سالمند جهت ارتقای فرآیند خودمراقبتی و افزایش کیفیت زندگی امری ضروری به نظرمیرسد. در سال های اخیر با توجه به گسترش تکنولوژی و فناوری گوشی‌های هوشمند فرصت‌های جدیدی برای ارتقای سلامت و افزایش فعالیت بدنی افراد، به خصوص سالمندان، بوجود آمده است. بر این اساس مطالعه ی پیش رو با هدف طراحی، اجرا و ارزشیابی اپلیکیشن آموزشی فعالیت بدنی در زنان سالمند شهر بوئین میاندشت انجام شد. 

مواد و روش‌ها: این پژوهش از نوع مطالعه ترکیبی است که در دو فاز انجام شد. فاز اول شامل طراحی اپلیکیشن که خود شامل چند مرحله بود: مرحله اول، ، جمع آوری اطلاعاتي درباره ي گروه هدف ( خانم های بین سنین 60 تا 65 سال ) ، شناسایی نيازهاي يادگيری و محدوديت هاي موجود انجام شد.مرحله دوم،آماده سازی محتوای آموزشی باتوجه به نیازها ومحدودیت های جسمانی سالمندان و براساس منابع معتبر علمی و دستورالعمل های سازمان بهداشتی و مشورت با اساتید و کارشناسان حوزه فیزیولوژی ورزشی در زمینه فعالیت بدنی سالمندان طراحی و تدوین شد. مرحله سوم، تهیه مواد آموزشی مورد نیاز و تولید نرم افزار مبتنی بر تلفن همراه برای سیستم عامل اندروید که برنامه نویسی آن در دو مرحله انجام گرفت:  مرحله نخست، طراحی گرافیکی و ساختار صفحات(UI) و مرحله دوم، برنامه نویسی منطق عملکردی اپلیکیشن که  با استفاده از زبان جاوا پیاده سازی شد. طراحی براساس اصول تجربه کاربری(UX) انجام گرفت تا تعامل کاربر با اپلیکیشن ساده، لذت بخش و قابل درک باشد. مرحله چهارم ، پیاده سازی نرم افزار مبتنی بر تلفن همراه با قابلیت اندروید بر اساس نتایج سه مرحله ی اول بودکه محققان در این مرحله با نصب آزمایشی نرم افزار درصدد رفع نواقص احتمالی و مشکلات ناشی از آن و اعمال نظرات متخصصین بهداشتی بر روی نرم افزار شدند. فاز دوم به اجرای اپلیکیشن در گروه هدف به صورت نیمه‌تجربی اختصاص داشت که بر روی 84 نفر از زنان 60 تا 65 ساله دارای پرونده سلامت در مراکز بهداشتی درمانی شهری شهرستان بوئین‌میاندشت که به صورت نمونه گیری چندمرحله ای انتخاب شده بودند، انجام شد. این فاز شامل 8 هفته، با 3 جلسه 40 دقیقه‌ای در هر هفته بود. برای جمع‌آوری داده‌ها از پرسشنامه استاندارد فعالیت بدنی شارکی (1997) برای سنجش میزان فعالیت بدنی، و پرسشنامه استاندارد ارزیابی کیفیت اپلیکیشن موبایل استفاده شد. داده‌ها پس از جمع‌آوری، با استفاده از نرم‌افزار SPSS نسخه ۲۰ و به‌کارگیری آمار توصیفی و آزمون‌های کولموگروف اسمیرنوف ، اسپیرمن، t زوجی، t مستقل و دقیق فیشر در سطح معناداری 05/ تحلیل شدند. 

یافته ‎ها: اپلیکیشن طراحی‌شده شامل فیلم‌های آموزشی، هشدارهای مربوط به خطرات ورزشی، تایمر برای شروع و پایان حرکات، توضیحات در مورد فواید ورزش‌ها، تنظیمات، امکان امتیازدهی به برنامه و اطلاعات مربوط به منابع و توسعه‌دهندگان بود.یافته های حاصل از فاز دوم نشان داد میانگین سنی زنان سالمند به طور کلی (1.62) 62.27 بود. اکثریت افراد دارای تحصیلات در سطح دیپلم (۴۸.۸٪) و درآمد در سطح متوسط (۵۸.۳۵٪) بودند. همچنین بیشتر شرکت‌کنندگان متأهل (۷۰.۲٪) و دارای سه فرزند (۳۵.۷۵٪) بودند. قبل از مداخله، هیچ تفاوت معناداری از نظر ویژگی‌های دموگرافیک و سطح فعالیت بدنی بین گروه‌های کنترل و مداخله وجود نداشت (p > 0.05)، که نشان‌دهنده همسانی اولیه گروه‌هاست. پس از اجرای مداخله، میانگین نمره فعالیت بدنی در گروه مداخله به‌طور معناداری نسبت به قبل افزایش یافت (p = 0.001) و این افزایش نسبت به گروه کنترل نیز به‌صورت معناداری بیشتر بود (p = 0.001). نتایج آزمون اسپیرمن نشان داد که بین میزان استفاده از اپلیکیشن و افزایش سطح فعالیت بدنی پس از مداخله ارتباط مثبت و معناداری وجود دارد (p = 0.001)، به‌طوری‌که کاربران فعال‌تر اپلیکیشن، سطح بالاتری از فعالیت بدنی را نشان دادند.  نتایج نشان داد اپلیکیشن طراحی‌شده از نظر رضایتمندی کاربران عملکرد مناسبی داشته و به‌طور میانگین ۱۱۶.۳۱ دقیقه در هفته توسط شرکت‌کنندگان گروه مداخله مورد استفاده قرار گرفته است. 48.8 درصد کاربران این نرم افزار را به افرادی که از آن سود می برند پیشنهاد می کنند و40.5 درصد، عقیده داشتند این اپلیکیشن  کارکرد مورد انتظار را برآورده می کند و 100درصد افراد عقیده داشتند عملکرد برنامه در کاربران ایجاد ارزش می کند.

نتیجه‎گیری: یافته‌های این پژوهش نشان داد که اپلیکیشن آموزشی طراحی‌شده توانست به‌طور مؤثری سطح فعالیت بدنی زنان سالمند را افزایش دهد. تفاوت معنادار میانگین نمره فعالیت بدنی بین گروه‌های مداخله و کنترل پس از مداخله، اثربخشی این ابزار آموزشی را تأیید کرد. همچنین، ارتباط مثبت میان مدت زمان استفاده از اپلیکیشن و میزان فعالیت بدنی بیانگر نقش کلیدی میزان درگیری کاربر در موفقیت مداخله بود. با توجه به رضایتمندی مناسب کاربران و تأثیر مثبت اپلیکیشن بر رفتار حرکتی سالمندان، استفاده از مداخلات دیجیتال نظیر اپلیکیشن‌های آموزشی می‌تواند به‌عنوان رویکردی نوین و مؤثر در ارتقاء سلامت جسمی سالمندان در نظام مراقبت‌های بهداشتی پیشنهاد شود.

کلیدواژه ‏ها: فعالیت بدنی ، سالمندی ، زنان، اپلیکیشن موبایل، سلامت همراه

1.  Introduction

2.  Methods

3.  Results

4.  Conclusion

5.  Keywords