دفاع از رساله دکتری تخصصی اپیدمیولوژی خانم محبوبه حجتی
جلسه دفاع از رساله دکتری تخصصی اپیدمیولوژی خانم محبوبه حجتی با عنوان «بررسی اپیدمیولوژیک سقط، مرده زایی و آنومالی های جنینی در استان اصفهان در سال های 1399 تا 1401: مطالعه ای ترکیبی بر اساس شیوع، مورد شاهدی لانه گزیده و اکولوژیک» در تاریخ سه شنبه 5 خردادماه 1405برگزار شد. این رساله با راهنمایی جناب آقای دکتر شاهرخ ایزدی و مشاوره خانم دکتر مرجان منصوریان انجام شد
بررسی اپیدمیولوژیک سقط، مرده زایی و آنومالی های جنینی در استان اصفهان در سال های 1399 تا 1401: مطالعه ای ترکیبی بر اساس شیوع، مورد شاهدی لانه گزیده و اکولوژیک مقدمه: امروزه رشد جمعیت و باروری با توجه به روند رو به پیری جمعیت از ازرش بالایی برخوردار است و آرزوی داشتن فرزند یکی از اساسی ترین انگیزه های انسانی برای تشکیل خانواده و باعث ثبات بیشتر خانواده است. با توجه به اینکه بررسی میزان سقط، مرده زایی و آنومالی های جنینی نقش مهمی در تولیدمثل، مسائل جمعیتی، تزلزل حریم خانواده و مسائل اجتماعی، روانی و هزینه های بهداشتی و درمانی پیرامون آن دارد و با عنایت به سیاست های مدون خانواده و جمعیت وزارت بهداشت در زمینه فرزندآوری و جوانی جمعیت، نتایج این پژوهش، میتواند تاثیر مهمی روی مدیریت مخاطرات مرتبط با این وقایع و سیاست گذاری های موثر بهداشتی در کاهش این عوامل داشته باشد. هدف پژوهش حاضر تعیین شیوع سقط، مرده زایی و ناهنجاری های جنینی به تفکیک خصوصیات دموگرافیک و بررسی عوامل مرتبط در استان اصفهان و تبیین روابط بین عوامل مرتبط با سقط، مرده زایی و آنومالی های جنینی و تعیین میزان نابرابری اقتصادی اجتماعی در جمعیت هدف در سالهای 1399 تا 1401 می باشد. مواد و روشها: برای دستیابی به این اهداف، مطالعه حاضر دارای بخش های مقطعی، مورد – شاهدی لانه گزینی شده و اکولوژیک بود. در هر سه بخش جامعه آماری زنان متاهل در سن باروری(10 تا 53 سال) ساکن استان اصفهان بودند. در فاز مطالعه مقطعی و مورد‑شاهدی، نمونهگیری بهصورت چندمرحلهای انجام شد: مرحله اول، طبقهای بر اساس محل زندگی (سه طبقه شامل: شهر اصفهان، شهرستان ها و روستاها)؛ مرحله دوم، خوشهای (مراکز خدمات بهداشتی که بر اساس تعداد خانوارهای تحت پوشش، بهصورت متناسب با اندازه انتخاب شدند)؛ مرحله سوم، طبقهای (در سه طبقه سنی ۱۰ تا ۲۵ سال، ۲۶ تا ۳۶ سال و ۳۶ تا ۵۳ سال)؛ و مرحله چهارم، تصادفی ساده (از روی لیست زنان در سامانه سیب) بود. حجم نمونه در بخش مطالعه مقطعی 3000 خانوار و در بخش مطالعه مورد شاهدی در پیامد سقط 264 (66 نفر در گروه مورد و 198 نفر در گروه شاهد)، در پیامد مرده زایی 264 (66 نفر در گروه مورد و 198 نفر در گروه شاهد ) و در پیامد ناهنجاری جنین 264 (66 نفر در گروه مورد و 198 نفر در گروه شاهد) بود. برای جمع آوری اطلاعات از روش چک لیست و سامانههای الکترونیک سیب استفاده شد. اطلاعات در نرم افزار Stata ورژن 17 وارد شد. جهت تجزیه و تحلیل از آمار توصیفی، آزمون t-test و یا آزمون مجذور کای اسکوئر، رگرسیون لجستیک و شرطی، مدلسازی معادلات ساختاری، اوکساکا بلایندر، بسط شبکه ای و تحلیل سری زمانی استفاده شد. در فاز مطالعه اکولوژیک اطلاعات مربوط به فراوانی موردها (سقط ها، مرده زایی و آنومالی های جنینی) طی سال 1398 تا 1402 با استفاده از سامانه سامانه سیب محاسبه شد. همچنین از طریق سامانه محیط زیست، شاخص های آلاینده هوا استخراج شد و نمودار تراکنش آنها رسم شد و در تحلیل داده های سری زمانی از مدلهای غیرخطی اسپیلاین استفاده شد
یافتهها: شیوع عمری سقط خود به خودی 3/ 19%، شیوع مرده زایی 27/ 1% و شیوع ناهنجاری 13/ 1% بدست آمد. رگرسیون چندگانه نشان داد؛ در بخش مطالعه مقطعی؛ سن مادر (95% CI: 1.03-1.06، AOR=1.04 )، تعداد بارداری ها(95% CI: 1.06-1.14، AOR=1.10)، فاصله ازدواج تا اولین بارداری (95% CI: 1.001-1.007، AOR=1.004)، ازدواج فامیلی با خویشاوندان نزدیک (95% CI: 1.03-1.7، AOR=1.32)، وضعیت اقتصادی-اجتماعی پایین(95% CI: 1.07-2.12، AOR=1.50) و مصرف کنسرو (95% CI: 0.60-0.99، AOR=0.77) از عوامل مرتبط با سقط خود به خودی (05/0P<)، تعداد بارداری ها بالا(95% CI: 3.05-19.74، AOR=7.77)، قند خون ناشتا بالا (95% CI: 1.02-1.05، AOR=1.03) و شاخص توده بدنی بالا (95% CI: 1.06-1.22، AOR=1.14) از عوامل خطر مردهزایی (05/0P<) و سن بالای مادر(95% CI: 1.00-1.11، AOR=1.05)، ازدواج خویشاوندی با خویشاوندان نزدیک (95% CI: 2.31-11.05، AOR=5.05) و تعداد بارداری (95% CI: 2.14-41.28، AOR=9.40) به عنوان عوامل خطر ناهنجاری (05/0P<) هستند. در تحلیل شبکه علیتی بررسی اثرات مستقیم نشان داد که ازدواج فامیلی والدین، سن والدین و سابقه باروری مادر بر ناهنجاری تأثیر مستقیم و معنیدار دارد (05/0>P). سن وسابقه باروری بر سقط و همچنین سابقه باروری بر مرده زایی تاثیر مستقیم و معناداری دارد (05/ 0>P). بررسی اثرات غیرمستقیم اختصاصی نشان داد که سن والدین از طریق سابقه باروری با سقط (00/ 0=P و 12/ 0β=) ، مردهزایی (00/ 0=P و 01/ 0β=) و ناهنجاری (01/ 0=P و 00/ 0β=) ارتباط معنیدار دارد. در بخش نابرابر اقتصادی اجتماعی شاخص تمرکز برای سقط برابر ۰.۰۳۰۷- (۰.۲۴۰۵=p)، برای مردهزایی برابر ۰.۰۲۲۲- (۰.۸۱۰۹=p) و برای ناهنجاری برابر ۰.۰۴۶۳+ (۰.۶۳۵۸=p) محاسبه گردید. یافتههای این پژوهش در بخش مطالعه مورد شاهدی لانه گزیده با استفاده رگرسیون لجستیک شرطی چندگانه، نتایج نقش محافظتی سن ازدواج (95% CI: 0.76-0.99، AOR=0.87) و گروه خونی O نسبت گروه خونی A (95% CI: 0.17-0.92، AOR=0.40) را در کاهش خطر سقط نشان دادند. قند خون ناشتا بالا (95% CI: 1.06-1.25، AOR=1.12) و هموگلوبین بالا(95% CI: 1.03-2.73، AOR=1.67) با خطر مردهزایی و قند خون ناشتا بالا (95% CI: 1.05-1.49، AOR=1.25) و شاخص توده بدنی پایین(95% CI: 0.405-0.906، AOR=0.606) با خطر ناهنجاری همراه بودند، در حالی که سن ازدواج(95% CI: 0.388-0.966، AOR=0.612) و فاصله بارداری (95% CI: 0.898-0.999، AOR=0.947) نقش محافظتی نشان دادند (05/ 0P<). یافته های این پژوهش در بخش مطالعه اکولوژیک، نقش مهم کاهش آلایندههای CO و SO2 بر سقط خود به خودی و ناهنجاری قابل توجه بود. شاخص CO اثر فوری (95% CI: 1.008-1.102، ARR=1.054) و شاخص SO₂ (95% CI: 1.025-1.122، ARR=1.072) در وقفه یکماهه ارتباط مثبت و معنیدار در بروز سقط داشتند. در بروز ناهنجاری هر دو شاخص CO (95% CI: 1.034-1.138، ARR=1.085) و SO₂ (95% CI: 1.023-1.178، ARR=1.098) در وفقه یک ماهه اثر مثبت و معناداری داشتند. نتیجهگیری: این یافتهها از مداخلات هدفمند، از جمله مراقبت پیش از زایمان، برنامههای مدیریت گلیسمی و وزن، مشاوره ژنتیک برای زوجهای فامیلی و زنان سن بالا و دارای بارداری های بالا حمایت میکند. همچنین به اهمیت کاهش آلایندههای خاص هوا، به ویژه SO₂ و COبرای کاهش سقط جنین خودبهخودی و ناهنجاری تاکید می کند. کلمات کلیدی: سقط، مرده زایی، ناهنجاری، زنان باردار، اصفهان
