دفاع پایان نامه اقای حسین سبزه علی کارشناس ارشد مهندسی بهداشت حرفه ای
جلسه دفاع از پایان نامه کارشناسی ارشد مهندسی بهداشت حرفه ای و ایمنی کارآقای حسین سبزهعلی با عنوان ارزیابی ارگونومیک دستکشهای جوشکاری آرگون با استفاده از معیارهای عینی و ذهنی روز دوشنبه 30، شهریورماه 1405 برگزار شد. این رساله با راهنمایی آقای پروفسور دکتراحسان اله حبیبی و با مشاوره آقایان دکترمهدی جلالی دانشگاه علوم پزشکی نیشابور و دکتر حبیب الله دهقان و مهندس سعید سبزهعلی و سرکار خانم مهندس سحر حیدرنیا انجام شده است. داوری این پایان نامه را آقای دکتر فرهاد فروهر مجد و سرکار خانم دکتر سارا کریمی و نماینده تحصیلات تکمیلی آقای دکتر مسعود ریسمانچیان از دانشگاه علوم پزشکی اصفهان بر عهده داشتند.
چکیده
مقدمه: دست‌ها از مهم‌ترین اندام‌ها در انجام فعالیت‌های شغلی و غیرشغلی هستند و صدمات وارده به آن‌ها از آسیب‌های شایع در محیط‌های صنعتی به شمار می‌روند. جوشکاری آرگون از جمله مشاغلی است که به حرکات دقیق و کنترل مداوم دست نیاز دارد؛ ازاین‌رو، دستکشهای مورد استفاده در این فعالیت، علاوه بر حفاظت در برابر مخاطرات حرارتی و مکانیکی، باید از نظر ارگونومیکی نیز عملکرد مناسبی داشته باشند. با این حال، استفاده از دستکشهای جوشکاری می‌تواند بر شاخص‌های عملکرد دست، از جمله چنگش قدرتی و ظریف، چابکی کل دست و دامنه حرکتی مچ دست و انگشتان، و همچنین ناراحتی موضعی دست تأثیرگذار باشد. با وجود اهمیت این موضوع در ایمنی و عملکرد شغلی جوشکاران، شواهد موجود درباره کاربردپذیری، ناراحتی موضعی و تأثیر دستکشهای جوشکاری آرگون بر عملکرد دست محدود است. بنابراین، این مطالعه با هدف ارزیابی ارگونومیک سه نوع دستکش جوشکاری آرگون پرکاربرد و با استفاده از معیارهای عینی و ذهنی انجام شد تا زمینه لازم برای انتخاب مناسب‌ترین نوع دستکش در فعالیت‌های جوشکاری فراهم شود.
مواد و روشها: در این مطالعه تجربی، ۳۸ شرکت‌کننده سالم (۲۸ مرد و ۱۰ زن) در محدوده سنی ۱۸ تا ۳۰ سال، سه نوع دستکش جوشکاری آرگون با اندازه متوسط و رایج در صنایع ایران را ارزیابی کردند. آزمون‌های عملکرد دست در چهار وضعیت شامل دست بدون دستکش و استفاده از هر یک از سه نوع دستکش انجام شد. چابکی کل دست با آزمون مهارت دستی بنت، دامنه حرکتی مفاصل انگشت شست، چهار انگشت و مچ دست با گونیامتر، چنگش قدرتی با داینامومتر دیجیتال و چنگش ظریف با پینچ گیج اندازه‌گیری شد. همچنین، ناراحتی موضعی دست و کاربردپذیری دستکش‌ها به‌ترتیب با استفاده از پرسشنامه‌های LPD و SUS پس از انجام آزمون‌ها ارزیابی شدند. برای تحلیل داده‌ها، از آمار توصیفی، آزمون t زوجی برای مقایسه وضعیت بدون دستکش با هر یک از انواع دستکش و تحلیل واریانس با اندازه‌گیری‌های مکرر و آزمون‌های پس‌آزمون با اصلاح بونفرونی برای مقایسه سه نوع دستکش استفاده شد. تحلیل‌ها با نرم‌افزار SPSS نسخه ۲۷ انجام شد و سطح معنی‌داری 05/ 0 در نظر گرفته شد.
یافته ها: نتایج تحلیل‌های توصیفی نشان داد که دستکش B بالاترین امتیاز کاربردپذیری (07/ 14 ± 17/ 77) و کمترین امتیاز ناراحتی موضعی دست (59/ 0 ± 72/ 0) را به خود اختصاص داد، در حالی که دستکش C کمترین امتیاز کاربردپذیری (85/ 20 ± 36/ 48) و بیشترین میزان ناراحتی موضعی دست (16/ 1 ± 57/ 1) را نشان داد. نوع دستکش تأثیر معناداری بر کاربردپذیری و ناراحتی موضعی دست داشت (001/ 0 > p) و مقایسه‌های زوجی نشان داد که دستکش B در هر دو شاخص، عملکرد بهتری نسبت به دستکشهای A و C داشت؛ در حالی که بین دستکشهای A و C تفاوت معناداری مشاهده نشد. استفاده از هر سه نوع دستکش در مقایسه با حالت بدون دستکش، موجب کاهش معنادار چنگش قدرتی و چابکی دست (01/ 0 > p) و افزایش معنادار چنگش ظریف (001/ 0 ≥ p) شد. همچنین، نوع دستکش بر چنگش قدرتی و چابکی دست تأثیر معناداری داشت (001/ 0 > p)، به طوری که دستکش B در مقایسه با دستکشهای A و C، چنگش قدرتی بیشتر و چابکی دست بهتری ایجاد کرد؛ در مقابل، تفاوت بین سه نوع دستکش از نظر چنگش ظریف معنادار نبود (104/ 0 = p). استفاده از هر سه نوع دستکش در مقایسه با حالت بدون دستکش، موجب کاهش معنادار دامنه حرکتی انگشت شست، چهار انگشت و مچ دست شد (001/ 0 > p). در مقایسه بین دستکش‌ها، دامنه حرکتی مچ دست بین دستکشهای A و B و نیز C و A تفاوت معنادار داشت (به ترتیب 007/ 0 = p و 039/ 0 = p)، اما بین C و B تفاوت معناداری مشاهده نشد (803/ 0 = p). همچنین، دامنه حرکتی انگشت شست بین دستکشهای C و B و نیز C و A تفاوت معنادار داشت (به ترتیب 001/ 0 > p و 008/ 0 = p)، در حالی که بین A و B تفاوت معناداری وجود نداشت (429/ 0 = p). در مورد دامنه حرکتی چهار انگشت نیز تنها بین دستکشهای C و B تفاوت معنادار مشاهده شد (026/ 0 = p)، و بین A و B و نیز C و A تفاوت معناداری وجود نداشت (به ترتیب 602/ 0 = p و 224/ 0 = p).
نتیجه گیری: یافته‌های مطالعه حاضر نشان داد که نوع و طراحی دستکشهای جوشکاری آرگون تأثیر معناداری بر عملکرد ارگونومیک دست، کاربردپذیری و ناراحتی موضعی دست دارد. استفاده از دستکش‌ها موجب کاهش چنگش قدرتی و چابکی کل دست و محدود شدن دامنه حرکتی مچ دست، انگشت شست و چهار انگشت شد، در حالی که چنگش ظریف افزایش یافت. در میان سه نوع دستکش مورد بررسی، دستکش B از نظر ارگونومیکی عملکرد مطلوب‌تری داشت و با کمترین محدودیت در عملکرد و دامنه حرکتی دست، بالاترین کاربردپذیری و کمترین ناراحتی موضعی دست همراه بود. در مقابل، دستکش C، علی‌رغم عملکرد حفاظتی مطلوب، کاربردپذیری پایین‌تر و ناراحتی موضعی بیشتری ایجاد کرد. در مجموع، نتایج بر ضرورت توجه هم‌زمان به الزامات حفاظتی و معیارهای ارگونومیک در طراحی و انتخاب دستکشهای جوشکاری تأکید دارد و نشان می‌دهد که انتخاب دستکش‌هایی با محدودیت کمتر در عملکرد و حرکت دست می‌تواند به بهبود راحتی، عملکرد شغلی و پذیرش استفاده مستمر از تجهیزات حفاظت فردی کمک کند.
