دفاع پایان نامه کارشناسی ارشد خانم مهسا مشایخی دانشجوی مهندسی بهداشت حرفه ای و ایمنی کار
مهسا مشایخی دانشجوی کارشناسی ارشد مهندسی بهداشت حرفه ای و ایمنی کار از پایان نامه خود با عنوان بررسی ارتباط وضعیت ارگونومیکی کاربران ابزارهای دستی غیر برقی بر اساس مدل مکعب با شیوع ناراحتیهای اسکلتی-عضلانی و عوامل مهارتی دست در ایستگاههای کار صنعتی به راهنمایی خانم دکتر مهناز شاکریان دفاع نمود.
چکیده
مقدمه: ناراحتی های اسکلتی-عضلانی[1] یکی از شایعترین علل آسیب و ناتوانی شغلی در صنایع مختلف محسوب میشوند. ابزارهای دستی غیر برقی سهم مهمی در بروز این ناراحتی ها دارند؛ کاربران ابزار دستی غیربرقی غالبا در معرض ریسک فاکتورهای ایجاد کننده ی ناراحتی های اسکلتی-عضلانی (اعمال نیرو، تکرار حرکت، پوسچر نامناسب و ..) هستند که معمولا این ریسک فاکتورها همزمان دیده می شود. این مطالعه باهدف تعیین ارتباط وضعیت ارگونومیکی کاربران ابزارهای دستی غیر برقی بر اساس مدل مکعب با شیوع ناراحتیهای اسکلتی-عضلانی و عوامل مهارتی دست انجام گرفت.
مواد و روشها: در این مطالعه توصیفی–تحلیلی، 109 کاربر مرد ابزارهای دستی در یک صنعت منتخب بهصورت سرشماری مورد بررسی قرار گرفتند. ابتدا اطلاعات دموگرافیک شرکتکنندگان جمع آوری گردید سپس تجزیهوتحلیل زمانی سلسلهمراتبی وظیفه [2] جهت شناسایی دو ابزار دستی پرکاربرد انجام شد به این صورت که دو ابزاری که بیشترین زمان انجام کار مربوط به استفاده از آن ها بود شناسایی شدند (برای هر شغل دو ابزار پرکاربرد شناسایی شد به طور مثل برای شغل صافکار مشته و چکش ابزارهای دستی غیر برقی پرکاربرد بودند ) سپس ناراحتیهای اسکلتی-عضلانی کارگران با استفاده از پرسشنامه کرنل ارزیابی شد و وضعیت ارگونومیکی کاربران ابزارهای دستی در صنعت موردمطالعه با استفاده از مدل مکعب ارزیابی گردید و در نهایت سطح مهارت دست کاربران ابزارهای دستی در صنعت موردمطالعه با استفاده از تست پیگ بورد دوطرفه ارزیابی شد. دادهها پس از جمعآوری با استفاده از نرمافزار spss26 مورد تجزیهوتحلیل قرار گرفت.
یافتهها: شیوع ناراحتی های اسکلتی-عضلانی در کارکنان 5/ 38% به دست آمد. میانگین نمره نیرو 34/ 0±06/ 2، دقت 37/ 0±92/ 2، زمان32/ 0±94/ 2 و امتیاز کل مدل مکعب 09/ 4±24/ 18 در ابزار دستی پرکاربرد اول و میانگین نمره نیرو 32/ 0±94/ 2، دقت 39/ 0±90/ 2، زمان35/ 0±92/ 2 و امتیاز کل مدل مکعب 95/ 4±84/ 25 در ابزاردستی پرکاربرد دوم بدست آمد. میانگین زمان پیگ بورد خیلی ظریف با دست غالب 64/ 24±38/ 125 ثانیه و با دو دست 85/ 25±31/ 110 ثانیه و میانگین زمان پیگ بورد ظریف با دست غالب 29/ 13± 83/ 90 ثانیه و با دو دست 35/ 14± 92/ 72 ثانیه بدست آمد. نتایج نشان داد در ابزار دستی پرکاربرد اول، وجود ناراحتی های اسکلتی-عضلانی با نیرو(p=0/038) ، دقت(p=0/002) ، زمان (p=0/043) و ارزیابی کلی مدل مکعب(p=0/008)رابطه معناداری داشت. در ابزار دستی پرکاربرد دوم، ناراحتی های اسکلتی-عضلانی با نیرو (p=0/043) و دقت(p=0/03) ارتباط معناداری داشت. نیرو در ابزار پرکاربرد اول (p=0/01, r=-0/22) و زمان (p=0/02, r=-0/21)، دقت (p=0/01, r=-0/22) و امتیاز کل مدل مکعب (p=0/01, r=-0/22) در ابزار پرکاربرد دوم با زمان انجام تست پیگ بورد ظریف با دست غالب ارتباط معنادار داشتند.
نتیجهگیری: یافتهها نشان میدهد طبق مدل مکعب ابزارهای دستی غیربرقی پرکاربرد دوم اگرچه میانگین امتیاز زمان و دقت کمتری نسبت به ابزار دستی پرکاربرد اول داشتند اما بدلیل میانگین امتیاز نیروی بیشتر نسبت به ابزار دستی پرکاربرد اول از لحاظ ارگونومیکی ارزیابی آن ها نامناسب تر بود. هم چنین این مطالعه نشان داد عموما پارامترهای مدل مکعب با بروز ناراحتیهای اسکلتی-عضلانی، و به ندرت تست های عوامل مهارتی دست با پارامترهای مدل مکعب ارتباط دارند.
کلیدواژهها: ابزارهای دستی غیر برقی، مدل مکعب، ناراحتی های اسکلتی-عضلانی، عوامل مهارتی دست، ارگونومی صنعتی
[1]MSDs
[2] Time-line Hierarchical Task Analysis (HTA)
