previous next

دفاع از پایان نامه مرضیه نصرآزادانی دانشجوی کارشناسی ارشد

جلسه دفاع از پایان نامه  مرضیه نصرآزادانی دانشجوی کارشناسی ارشد آمار زیستی تحت عنوان " بکارگیری مدل لجستیک چندجمله ای بیزی برای نقشه بندی مکانی پراکندگی بروز سرطان های معده، روده بزرگ و مثانه در سطح استانهای کشور در سالهای ۱۳۸۸-۱۳۸۳" به راهنمایی  آقایان دکتر مهکی و دکتر مرآثی در روز سه شنبه ۱۹/۱۱/۹۵ در دفتر گروه برگزار گردید.

 

 

 

 

 

زمینه و هدف:در ايران سرطانسومين عامل مرگ‌ومیر است. سرطان­های معده، روده بزرگ و مثانه پس از سرطان­های پوست و سینه شایع­ترین سرطان­های کشور به شمار می­روند. با توجه به اهمیت، افزایش بروز و همچنین پراکندگی مکانی سرطان‌های معده، روده بزرگ و مثانه در ایران و با توجه به این‌که تاکنون مطالعات اندکی در خصوص ارزیابی تغییرات مکانی بروز این سرطان‌ها با لحاظ نقش عوامل خطر مرتبط صورت گرفته است؛ مطالعه حاضر باهدف تحلیل الگوهای مکانی توأم سرطان‌های مذکور به شناسایی عوامل خطر مشترک و اختصاصی سرطان‌ها با استفاده از مدل لجستیک چندجمله‌ای مکانی می­پردازد.

مواد و روش­ها:این مطالعه از نوع مطالعات بوم‌شناختی است و در سطح استان­های کشور صورت گرفته است. جامعه­ی موردمطالعه، شامل کلیه بیماران مبتلابه سرطان‌های معده، روده بزرگ و مثانه می­باشد که اطلاعات آن­ها بر اساس گزارش­های سالانه­ی کشوری ثبت موارد سرطانی در استان‌های کشور و در فاصله­ی زمانی سال­های ۱۳۸۳ تا ۱۳۸۸، ثبت گردیده است.  ابتدا با استفاده از مدل بیز کامل خطر نسبی سرطان‌های معده، روده بزرگ و مثانه به‌صورت جداگانه، در کل دوره مورد مطالعه، برآورد گردید. در ادامه با استفاده از مدل لجستیک چندجمله­ای مکانی عوامل خطر مشترک و اختصاصی سرطان‌ها شناسایی گردید. با درنظرگرفتن سرطان معده به‌عنوان بیماری مرجع، لگاریتم بخت هر بیماری در هر ناحیه به عرض از مبدأ اختصاصی بیماری و اثرات همبسته مکانی و اثرات ناهمبسته مکانی تجزیه گردید. با استفاده از مدل جزء مشترک اثرات همبسته مکانی به اثرات مشترک و اختصاصی بیماری­ها تجزیه شد. جزء مشترک مکانی به‌عنوان جانشین عوامل خطر مشترک، با ضریبی از پارامترهای مقیاس همراه است که امکان متفاوت بودن این جزء را برای هر یک از بیماری‌ها فراهم می­کند.برازش مدل­ها به داده­ها با استفاده از برآورد بیزی در نرم­افزار OpenBUGSانجام شد.

یافته­ها:با برازش مدل بیز کامل الگوی مشترک خطر نسبی سه سرطان مشاهده گردید. این الگو بیانگر تأثیر عامل خطر مشترک مصرف سیگار برای سه بیماری است که به‌صورت کاهش میزان خطر از مناطق شمالی به مرکز و جنوب ظاهرشده است.بر اساس نتایج مدل لجستیک چندجمله­ای مکانی، پراکندگی جزء معرف عامل مشترک به­گونه­ای است که کشور به دو ناحیه پرخطر و کم­خطر تقسیم‌شده است. نیمه شمالی کشور شامل استان‌های شمال شرق، حاشیه دریای خزر و غرب جزء مناطق کم‌خطر و استان‌های مرکزی، جنوب، جنوب شرقی و جنوب غربی جزء مناطق پرخطر محسوب می‌شوند. به‌علاوه با توجه به پارامتر مقیاس تأثیر این عامل بر سرطان مثانه بیشتر از سرطان روده‌ بزرگ برآورد شده است.مناطق شمال، شمال غرب، مرکزی و جنوب غرب کشور از مناطق پرخطر سرطان روده‌ بزرگ و مناطق مرکزی، شرقی، جنوبی و نوار غربی کشور به‌جز استان ایلام از مناطق پرخطر سرطان مثانه و تحت تأثیر عوامل خطر اختصاصی مربوطه در کل دوره موردمطالعه محسوب می‌شوند. نتایج شاخص DIC، نشان داد مدل چندجمله­ای مکانی نسبت به مدل بیز کامل برازش بهتری بر داده­ها داشته است.

نتیجه­گیری:نتایج حاصل از برآورد جزء معرف عامل خطر مشترک، احتمال وجود یک عامل خطر ناشناخته در نواحی مرکزی و جنوبی کشور را نشان داد. شناسایی این عامل خطر نیازمند مطالعات اپیدمیولوژیک بیشتر در این زمینه می‌باشد. با توجه به مطالعات مشابه پیشین، دو عامل خطر فعالیت فیزیکی کم و مواجهه شغلی به ترتیب به‌عنوان عوامل خطر اختصاصی سرطان‌های روده‌ بزرگ و مثانه تخصیص یافت.با مقایسه­ی برآوردها در طول سال­های موردمطالعه، چنین به نظر رسید که نمی­توان از اثر زمان چشم­پوشی کرد، بنابراین برای بهبود دقت برآوردها و تعیین روندهای زمانی تعمیم این مدل در بعد زمان پیشنهاد می­گردد.این مدل امکان مقایسه‌ و تعیین اولویت‌ها به‌منظور اعمال مداخله و تخصیص بهتر منابع را فراهم می­سازد.

کلیدواژه­ها:نقشه بندی توأم بیماری­ها، مدل لجستیک چندجمله­ای مکانی، مدل جزء مشترک، سرطان معده، سرطان روده بزرگ، سرطان مثانه