previous next

جلسه دفاع از پایان نامه خانم فتانه گودرزی دانشجوی کارشناسی ارشد آموزش بهداشت وارتقاءسلامت

تحت عنوان « بررسی تاثیر پیام های کوتاه از طریق تلفن همراه بر رفتارهای تغذیه ای مردان مبتلاء به دیابت نوع ۲ مراجعه کننده به دو مرکز آموزشی، پژوهشی و درمانی اصفهاندر سال ۱۳۹۴ : کارآزمایی کنترل شده»به راهنمایی خانم دکتر فرشته زمانی ومشاوره آقای مهندس اکبر حسن زاده روز دوشنبه ۹/۱۱/۹۶در دفتر گروه برگزار شد.

چکیده

مقدمه : رفتارهای تغذیه ای ناسالم، موجب افزایش روزافزون دیابت شده است. بنابراین بررسی و سنجش اینگونه رفتارها و باورهای مرتبط با آنها، از طریق ابزارهاي مناسب و معتبرضرورت دارد. از طرفی،  تبعیت از رژیم غذایی یک عامل حیاتی در مراقبت مبتلایان به دیابت است. مطالعهحاضردر دو مرحله انجام شد. مرحله اول مطالعه، باهدف طراحی و بررسی ویژگیهای روانسنجیپرسشنامهسنجشرفتارها و باورهای تغذیه ای مردان دیابتیانجامگرفت. هدف مرحله دوم نیز ، تعیین تاثیر پیام کوتاه از طریق تلفن همراه بر رفتارهای تغذیه ای مردان دیابتی بود. 

 

روش ها:  در مرحله اول این مطالعه ابتدا پرسشنامه ای حاوی آیتم های سنجش رفتارها و باورهای تغذیه ای مردان دیابتیدر چارچوب ۷ عامل تدوین شد و سپس از روش های روانسنجی جهت انتخاب آیتم های مناسب و تأمین اعتبار آن استفاده شد. برای تأمین روایی پرسشنامه از سه روش روایی صوری، محتوا و سازه استفاده شد. سپس برای تأمین روایی سازه ای، ۲۰۶ مرد مبتلا به دیابتاز ۲ مرکز آموزشی، پژوهشی و درمانیانتخاب شدند و برای تکمیل پرسشنامه ها مورد مصاحبه قرارگرفتند. برای پایایی، از شیوه همسانی درونی (آلفای کرونباخ) استفاده گردید.

در مرحله دوم این مطالعه کارآزمایی کنترل شده بر روی ۱۱۴ مرد مبتلاء به دیابت نوع ۲ مراجعه کننده به مرکز تحقیقات صدیقه طاهره در اصفهان انجام شد. نمونه ها به روش نمونه گیری آسان انتخاب و بصورت تصادفی به سه گروه، دو گروه مداخله و یک گروه کنترل تقسیم شدند. بیماران دو گروه مداخله، ابتدا در یک جلسه آموزشی حضور و سپس به مدت ۳ ماه پیام های آموزشی را در دو چارچوب جداگانه سود محور و زیان محور از طریق سرویس پیام کوتاه دریافت نمودند. داده ها از طریق، پرسشنامه تدوین شده در مرحله قبل و نیز پرسشنامه مبتنی بر سایر باورها و رفتارهای مرتبط، قبل و بعد از مداخله، جمع آوری و با استفاده از آزمونهایآماری tزوجی، آنالیز واریانس یک طرفه و آزمون کروسکال والیس و آزمون کای اسکوئرو نرم افزار آماری SPSSانجام شد.

 

                                                                  

یافته ها:در مرحله اول مطالعه، سؤالات پرسشنامه اولیه دارای ۸۸ آیتم بود که در طی مراحل مختلف اعتبارسنجی، به ۳۶ مورد کاهش یافت. نتایج استخراج شده از مصاحبه با مردان دیابتی با میانگین سنی (۷۴/۹)۲۶/۵۸ سال، نشان داد که هر آیتمدر پرسشنامه نهایی،  همبستگيبالاييبانمرهكلهر بعد داشتودر

 تحليلعاملي،تمامي۳۶ آیتمپرسشنامه،دارايبارعامليقابلقبول و در دامنه ۸۴/۰-۴۱/۰ بودند و ۵۱ درصد واریانس را تبیین نمودند. پایایی کلی ابزار تحقیق با محاسبه آلفا کرونباخ برابر با ۸۳/۰ تایید شد. پایایی متغیر درک حمایت اجتماعی از تغذیه سالم ارزان ۸۴/۰، خودکارآمدی درک شده ۸۰/۰، اعتقادات کنترلی ۸۰/۰، درک حمایت اجتماعی از تغذیه سالم گران ۶۵/۰، آگاهی ۵۶/۰ و اعتقادات کنترلی تنظیم زمان ۶۹/۰رفتارهای تغذیه ای ۷۴/۰، تعیین گردید.

یافته های حاصل از مرحله دوم مطالعه نشان داد که قبل از مداخله آموزشی، بین میانگین نمرات رفتارهای تغذیه ای و باورهای مرتبط، در ۳ گروه  اختلاف آماری معنی داری وجود نداشت. اما میانگین این متغیرها(به جزء انگیزه پیروی) بعد از مداخله بین سه گروه تفاوت معنی داری داشت(P=0.‎001). افزایش قصد رفتارهای تغذیه ای در گروه پیام های زیان محور بطور معنی داری بیشتر از گروه سود محور بود.

 

 نتیجه گیری : پرسشنامهطراحيشدهبرايبررسیباورهای مردان دیابتی در رابطه با رفتارهای تغذیه ای سالم ازخصوصياتروانسنجيمناسببرخورداربود.پاياييورواييپرسشنامهمطلوبوساختاركليسؤالاتموردتاييدقرارگرفت.این پرسشنامه می تواند برای شناسایی افراد در معرض خطر رفتارهای ناسالم تغذیه ای و همچنین اجرا و ارزشابی اثر مداخلات آموزشی مورد استفاده قرار بگیرد. نتایج دیگر پژوهش حاضر نشان داد آموزش و پیگیری از راه دور از طریق تلفن همراه و سرویس پیام کوتاه منجر به تغییر باورها و نیز ارتقای رفتارهای تغذیه ای در بیماران مبتلاء به دیابت نوع ۲ می شود. پیام های زیان محور بیشتر از پیام های سود محور باعث شکل گیری قصد رفتارهای تغذیه سالم شده است.

 

کلید واژه ها :روان سنجی ابزار،  رفتارهای تغذیه ای، پیام­های کوتاه، تلفن همراه، دیابت نوع ۲

 

 

 

The effect of cell phone short messages on nutritional behaviors in type 2 diabetic men referring to Isfahan's two Training, Research and Treatment Centers affiliated with Isfahan University of Medical Sciencesin 1394: a controlled trial

 

Abstract

Background:It is obvious that unhealthy nutritional behaviors have caused the increasing incidence of diabetes.beside, dieting is a critical factor in diabetes care.‎ The present study was conducted in two stages.The first stage of the study wasaimed to design the Measure of Nutritional Perceptions and Behaviors in diabetic men and to evaluate its psychometric properties.‎ The second goal was to identify the Effect of the cell Phone Short Text Messages on the feeding behaviors of men with type 2 diabetes.‎

Methods:In the first stage of the study, in this study, a questionnaire containing the items pertaining to the nutritional behaviors and beliefs of diabetic men was developed within 7 factors.‎ Then, psychometric methods were used to select the appropriate items and assess its validity.‎ Threemethods of face validity, contentvalidity, and construct validity were employed to ensure the validity of thescale.‎ Regarding the construct validity, 206 men with diabeteswere selected out of two Training, Research and Treatment Centersand were interviewedin order to complete the questionnaires.‎ Internal consistency method (Cronbach's alpha) was used to evaluate the reliability of the scale.‎ In the second phase, a controlled trial was conducted on 114 type II diabetic male patients referred to the Sedigheh Tahereh Research Center in Isfahan.‎ Samples were covenanted and randomly divided into three groups include two interfering and a control group.Patients in the two interfering groups, first participated in a training session and then were received educational messages via SMS for 3 months in two separate frameworks: gain-framed and loss-framed.‎ The data were collected through a questionnaire prepared in the previous stage and a questionnaire based on other beliefs and related behaviors before and after the intervention then were analyzed using paired t-test, one-way ANOVA, Kruskal-Wallis test and Chi-square test through SPSS statistical software.‎

Results: In the first stage of the study,the initial version of the questionnaire consisted of 88 items that were reduced to 36 items during the validation stages of the scale.‎ The results obtained from the interviews with diabetic men with the mean age of 58.‎26 (9.‎74)‎ years showed that each item in the final questionnaire was highly correlated with the total score of each dimension.‎ Moreover, factor analysis led to the extraction of 36 items with acceptable factor loadings in the range of 0.‎41 to 0.‎84, which could account for 51% of the total variance.‎ The Cronbach's alpha coefficient equal to 0.‎83 was obtained for the whole scale;‎ thus, the reliability of the instrument was confirmed.‎ The reliability of the variables, namely social support of inexpensive healthy nutrition, self-efficacy, nutritional behaviors, controlled beliefs, social support of expensive healthy nutrition, knowledge, and control beliefs in time management were reported equal to 0.‎84, 0.‎80, 0.‎74, 0.‎80, 0.‎65, 0.‎56, and 0.‎69, respectively.‎ The findings from the second stage of the study showed that there was no significant difference between the mean scores of nutritional behaviors and related beliefs in the three groups before educational intervention.‎ But the mean of these variables (except for motivation to comply) after intervention was significantly different between the three groups (P = 0.‎001).‎ The increasing intention of nutritional behaviors in the loss messagesgroup was significantly greater than the gain messagesgroup.‎

Conclusion:The instrument designed for the evaluation of diabetic men's beliefs about healthy nutritional behaviors benefited from desirable psychometric properties.‎ The reliability and validity were desired and the overall structure of the questions was confirmed.‎ This questionnaire can be used to identify individuals at risk for unhealthy nutritional behaviors and also to conduct and evaluate the impact of educational interventions.‎ Other results of the present study showed that telemedicine education and follow-up via cell phone and SMS service lead to alteration of beliefs also promote nutritional behaviors in patients with type 2 diabetes.‎ Loss messagesmore than gain messageshave resulted in the intention of healthy eating behaviors.‎

Keywords:Psychometrics instrument;‎ Nutritional behaviors;short messages,cell Phone, type 2 diabetes