previous next

جلسه دفاع از پايان‌نامه خانم زهره فتحيان دستگردي

ارزيابي برنامه اجتماع محور پيشگيري از مصرف مواد در نوجوانان بر اساس نظريه شناختي اجتماعي

جلسه دفاع از پايان‌نامه خانم زهره فتحيان دستگردي دانشجوي دكتري آموزش بهداشت و ارتقاء سلامت تحت عنوان «ارزيابي برنامه اجتماع محور پيشگيري از مصرف مواد در نوجوانان بر اساس نظريه شناختي اجتماعي» به راهنمايي جناب آقاي دكتر احمدعلي اسلامي و آقاي دكتر فضل‌ا... غفراني‌پور و مشاوره خانم دكتر فيروزه مصطفوي در روز ۱۵ مهر ۱۳۹۴ بر گزار گرديد.

 

 

چكيده:

زمينه و هدف: افزايش گرايش نوجوانان به مصرف مواد بسيار نگران كننده است، زيرا اكثر نوجواناني كه مصرف مواد را در سالهاي اوليه نوجواني آغاز مي نمايند، به مصرف اين ماده در سالهاي آينده ادامه مي دهند و ميزان مصرف مواد و مشكلات مرتبط با آن نيز افزايش مي يابد. اين موضوع بخصوص در كشورماكه بر اساس آمارهاي موجود با ۲/۳۱ درصد، دومين كشور جوان جهان است چالشي است كه نياز به توجه ويژه داشته و لازم است ضمن بررسي علل و عوامل مرتبط با مصرف مواد ، اقدامات پيشگيرانه در اين زمينه صورت گيرد.

روش مطالعه:

اين مطالعه با استفاده از رويكرد اجتماع محور و الگوي برنامه ريزي MAPP در ۶ فاز اصلي انجام شد. در فاز ۱، جهت بررسي ميزان مصرف مواد و عوامل مرتبط با آن، يك مطالعه مقطعي بر روي ۷۲۰ نفر از نوجوانان ۱۸- ۱۴ سال شهر اصفهان با استفاده از روش نمونه گيري طبقه اي و خوشه اي متناسب با حجم انجام شد. با استفاده از نتايج به دست آمده از مطالعه اول ، در فازهاي ۲-۶، ضمن جذب مشاركت كليه ارگانها و سازمانهاي محيطي و ارزيابي كامل شرايط وتعيين اهداف و راهكارها، اقدام به انجام مداخله آموزشي با استفاده از نطريه شناختي اجتماعي در ۲ محله پر خطر اصفهان گرديد. مداخله در نوجوانان شهر قهجاورستان جهت افزايش آگاهي، انتظارات پيامد، خودكارآمدي، مهارتهاي اجتماعي و حمايت اجتماعي درك شده، با استفاده از روشهاي سخنراني، بحث، بازديد از نمايشگاه، ايفاي نقش، آموزش والدين و ارتقاي آگاهي عمومي با نصب پوستر و برگزاري همايش و نمايشگاه در محل انجام گرديد. نوجوانان محله گورت نيز به عنوان گروه مقايسه در مطالعه وارد شدند.

نتايج:

پس از تحليل اطلاعات با استفاده از روش الگوسازي معادلات ساختاري و تحليل مسير در مطالعه مقطعي با استفاده از نرم افزار AMOSE مشخص شد الگوي تبيين شده بر اساس روابط بين سازه هاي ياد شده از برازش خوبي بر خوردار(/۶۰۰=RMSEA ، ۶۳/۰=PNFI ،۹۴/۰=CFI، ۹۲/۰=NFI و۸۸/۳=CMIN/‎df) وتوانسته است ۵۴ درصد از واريانس رفتار مصرف مواد را تبيين كند. همچنين سازه مصرف مواد در بين دوستان به عنوان قويترين پيشگويي كننده رفتار مصرف مواد(۴۰/۰=β) مشخص شد. نتايج مداخله آموزشي، تفاوت معني داري را در ميانگين نمرات آگاهي ، انتظارات پيامد ، مهارت هاي تصميم گيري، جرات ورزي و ارتباطي و خودكارآمدي در گروه مداخله نسبت به گروه مقايسه نشان داد ولي ميانگين نمرات حمايت اجتماعي درك شده افزايش معني داري نداشت. در سنجش رفتارهاي پيامد، رفتار مصرف سيگار در گروه كنترل نسبت به گروه مقايسه در سنجش هاي بلافاصله، ۳و ۱۲ ماه بعد با ضريب تاثير ۰۷/۰، ۰۳/۰ و ۰۱/۰ ، تفاوت معني داري داشت ولي اين تفاوت در مصرف الكل و ساير مواد معني دار نبود.

نتيجه گيري:

نتايج نهايي نشان داد مداخله آموزشي طراحي شده در پيشگيري از مصرف مواد مواد مخدر در نوجوانان، تاثير مطلوبي داشته است. با توجه به نقش موثر گروه همسالان در رفتار مصرف مواد، پيشنهاد مي شود در مداخلات آتي، آموزش با استفاده از روشهاي آموزش گروه همسالان مورد توجه قرار گيرد.

واژه هاي كليدي:

نوجوانان، مصرف مواد، نظريه شناختي اجتماعي، رويكرد اجتماع محور

كلمات كليدي: