previous next

جلسه دفاع از پايان‌نامه آقاي مهندس سيد حامد ميرحسيني

بررسي الگوي مقاومت آنتي‌بيوتيكي و ژن‌هاي مقاوم به آنتي‌بيوتيك در باكتري‌هاي منتقله توسط هوا در بيمارستان‌هاي آموزشي تحت پوشش دانشگاه علوم پزشكي اصفهان

جلسه دفاع از پايان‌نامه آقاي مهندس سيد حامد ميرحسيني دانشجوي Ph.D مهندسي بهداشت محيط تحت عنوان «بررسي الگوي مقاومت آنتي‌بيوتيكي و ژن‌هاي مقاوم به آنتي‌بيوتيك در باكتري‌هاي منتقله توسط هوا در بيمارستان‌هاي آموزشي تحت پوشش دانشگاه علوم پزشكي اصفهان» به راهنمايي سركار خانم دكتر نيك‌آئين، آقاي دكتر حسين خان‌احمد و مشاوره آقاي مهندس اكبر حسن‌زاده در روز دوشنبه ۱۳۹۴/۱۱/۱۲ در سالن ميعاد دانشكده برگزار گرديد.

 

چكيده

عفونت بيمارستاني با حدود ۴/۱ ميليون نفر مبتلا بعنوان يك نگراني عمده بهداشتي در سراسر جهان محسوب مي شود. حدود ۶۰ درصد اين عفونت ها در اثر باكتريهاي مقاوم به آنتي بيوتيك به وجود مي آيد. طي دهه هاي اخير مقاومت آنتي بيوتيكي بعنوان يك معضل مهم مطرح بوده و بطور فزاينده اي مانع درمان عفونت هاي اكتسابي در بيمارستان بوده است. گروه هاي آسيب پذير بيماران در معرض خطر بالاي عفونت هاي ناشي از مقاومت آنتي بيوتيكي هستند. اين عفونت ها بعنوان يك تهديد جدي براي بيماران داراي نقص ايمني، افزايش مرگ و مير و هزينه بيمارستاني مطرح هستند. امروزه بدليل تحول ناشي از ورود باكتريهاي مقاوم به آنتي بيوتيك و افزايش تعداد افراد داراي نقص ايمني ناشي از عفونت HIV، شيمي درماني، دارو درماني و نقص ژنتيكي، بيمارستان ها اغلب با عفونت هاي بيمارستاني ناشي از مقاومت آنتي بيوتيكي مواجه هستند. اگرچه تماس مستقيم بعنوان مسير اصلي انتقال براي اكثر عفونت ها شناخته مي شود، اما شواهد بسياري وجود دارد كه كه سودوموناس آئروژينوزا، استافيلوكوك اورئوس مقاوم به متي سيلين، اسينتوباكتر بوماني و مايكوباكتريوم توبركلوزيس مي توانند از مسير هوابرد انتقال يابند. ميكروارگانيسم هاي هوابرد از منابع مختلف مانند سيستم تهويه هوا، قطرات تنفسي ناشي از عطسه و سرفه بيماران منتشر شوند. مطالعات نشان داده اند كه فعاليتهاي انجام شده در هر بخش از قبيل مرتب كردن تخت بيمار و تميز كردن مكانيكي كف تعداد زيادي از باكتريها را در هوا آزاد مي كنند. بنابراين جهت كنترل و پيشگيري مؤثر از مقاومت آنتي بيوتيكي عفونت هاي بيمارستاني به شناسايي بهتر پتانسيل باكتريهاي مقاوم هوابرد براي بيماران نياز داريم. اين اطلاعات به اجراي مناسبتر معيار هاي كنترل و پيشگيري از عفونت بيمارستاني ناشي از باكتريهاي هوابرد كمك مي نمايد. با توجه به اهميت مقاومت آنتي بيوتيكي و ژنهاي مقاوم در هواي تنفسي محيط هاي بيمارستاني، و نقش آنها در شيوع عفونت هاي بيمارستاني اين تحقيق با هدف: تعيين شيوع مقاومت آنتي بيوتيكي در بخش هاي مختلف چهار بيمارستان آموزشي همچنين شناسائي و ارزيابي فراواني ژنهاي مقاوم باكتريايي منتقله توسط هواي تنفسي انجام گرفت.

مواد و روش ها

اين مطالعه توصيفي- مقطعي در سال ۱۳۹۳ در چهار بيمارستان آموزشي تحت پوشش دانشگاه علوم پزشكي اصفهان انجام شده است. محل هاي نمونه برداري در هر بيمارستان شامل بخش هاي: مراقبت ويژه (ICU)، جراحي، داخلي و اتاق عمل بودند. عمل نمونه برداري هوا با استفاده از يك نمونه بردار ايمپينجر حاوي ۱۰ ميلي ليتر از بافر فسفات انجام شد. در هر بار نمونه برداي تقريباً ۳۰۰۰ ليتر از هوا با استفاده از يك پمپ نمونه بردار با دبي ۵/۱۲ ليتر بر دقيقه جمع آوري گرديد. پس از انجام نمونه برداري، نمونه ها با رعايت زنجيره سرد ۴ درجه سانتي گراد فوراً به آزمايشگاه منتقل مي شدند. در آزمايشگاه بخشي از محتوي ايمپينجر بعد از ورتكس كامل به روش پخش كردن، روي محيط كشت TSA(Tryptic Soy Agar ) حاوي آنتي بيوتيك ها شامل: اگزاسيلين (OX)، سفازولين (CFZسفتازيديم (CAZونكومايسين (VA) و جنتامايسين (GM) پخش گرديد. در اين مطالعه غلظت آنتي بيوتيك با توجه به استاندارد CLSI ۲۰۱۲و مقالات تعيين شد. بطور همزمان جهت تعيين تعداد كلني باكتر هاي هوابرد، مقداري از هر نمونه بر روي محيط كشت بدون آنتي بيوتيك پخش گرديد. پليت ها در دماي ۳۵ درجه سانتي گراد براي مدت ۳-۲ روز انكوبه شدند. سپس تراكم كلني هاي شمارش شده بسته به حجم هواي نمونه برداري شده بر اساس واحد CFU/‎m3 محاسبه گرديد. براي استخراج DNA، از ايزوله هاي مقاوم بر روي محيط كشت مولر هينتون حاوي آنتي بيوتيك مخصوص آن كشت مجدد داده شد. همه ايزوله ها براي شناسايي حضور هفت ژن TEM، CTX-m-32، OXA23، OXA51، mecA، VanAوAac3-Iغربال شدند. واكنش PCR با حجم نهايي ۲۵ ميكروليتر شامل: lµ 5/2 از بافر X 10 PCR(mmol.l-.‎ mgcl22)،Mµ ۲/۰ از هر پرايمر، Mµ 2/0 از هر dNTPS، ۲ واحد از DNA پليمراز Taq و lµ2 از DNA الگو بود. سيكل حرارتي تكثير ژن به اين صورت بود كه: دناتوراسيون اوليه در C°94 براي مدت ۵ دقيقه و ۳۵ سيكل شامل (C°94 به مدت ۴۵ ثانيه، درجه حرارت اختصاصي پرايمر مربوطه به مدت ۱ دقيقه و C°72 به مدت ۱ دقيقهسيكل نهايي در C°72 به مدت ۱۰ دقيقه. محصول PCR روي ژل آگارز ۵/۱ درصد حاوي اتيديوم برومايد، الكتروفورز گرديد و براي مشاهده و عكسبرداري از دستگاه UV Tech فرانسه استفاده شد.

نتايج

ميانگين كلي غلظت باكتري هاي منتقله توسط هوا در بيمارستان هاي مورد بررسي برابر (CFU/m3) 464 بود. بيمارستان D بالاترين غلظت باكتريهاي هوابرد و ARAB را داشت. هر چند كه تفاوت آماري معناداري بين غلظت باكتري هاي هوابرد در بيمارستانهاي مختلف وجود نداشت. در بين بخش هاي بيمارستاني با وجود اينكه بالاترين غلظت باكتريهاي هوابرد در بخش داخلي به دست آمد ليكن بخش جراحي داراي بيشترين ميانگين غلظت ARAB بود. در همه بيمارستان هاي مورد بررسي مقاومت به اگزاسيلين بيشترين شيوع را نشان داد (حدود ۵/۳۳ درصد). بيشترين شيوع باكتريهاي هوابرد مقاوم به ونكومايسين و جنتامايسين مربوط به بخش مراقبت ويژه بود. آزمون آماري تفاوت معنا داري را بين شيوع باكتريهاي هوابرد مقاوم به جنتامايسين و ونكومايسين در بين بيمارستانهاي مختلف نشان نداد. هر هفت ژن انتخابي در بيمارستان هاي مختلف شناسايي شدند و ميانگين كلي ژن هاي شناسايي شده از كلني هاي ARAB برابر ۶/۱۳ درصد بود. ژن OXA23 با فرواني ۲۸ درصد بيشترين فراواني را در بين كلني هاي مقاوم به بتالاكتاماز داشت. ژن CTX-m-32 در ايزوله هاي جدا شده از بيمارستان هاي A و B شناسايي نگرديد.بالاترين فراواني ژن mecA از بيمارستانA به دست آمد. اين ژن در بيمارستان C فقط در بخش اتاق عمل شناسايي شد. فراواني ژن VanA در همه ايزوله هاي مقاوم به ونكومايسين برابر ۷ درصد و فراواني ژن Aa3-I در ايزوله هاي مقاوم به جنتامايسين برابر ۵ درصد بود. بيشترين فراواني ژن VanA در بخش مراقبت هاي ويژه به دست آمد و ژن مقاوم Aa3-I تنها در يك ايزوله از بخش مراقبت هاي ويژه بيمارستان D شناسايي شد.

بحث و نتيجه گيري

كيفيت هواي بيمارستان به دليل گسترش عفونت هاي منتقله از هوا بين بيماران و يا پرسنل همچنين گسترش عفونت به خارج از بيمارستان بيشترين اهميت را دارد. بسياري از محققين بر انتقال هوابرد عفونت در بين بخش هاي مختلف بيمارستاني تأكيد دارند نتايج حاصل از اين مطالعه، شيوع نسبتاً بالاي باكتريهاي هوابرد مقاوم به آنتي بيوتيك در بخش هاي مختلف چهار بيمارستان آموزشي تحت پوشش دانشگاه علوم پزشكي اصفهان را نشان مي دهد.ايزوله هاي مقاوم استافيلوكوكوس و اسينتوباكتر بوماني از غالبترين باكتريهاي هوابرد مقاوم بودند كه نشاندهنده پتانسيل نقش هوا در انتقال اين باكتريهاي مقاوم و انتشار عفونت هاي بيمارستاني است. باكتريهاي هوابرد مقاوم مي توانند در بخش هاي مختلف بطور معلق و براي يك مدت زمان طولاني زنده بمانند. شيوع نسبتاً بالاي مقاومت باكتريهاي هوابرد در بخش مراقبت ويژه مي تواند بيشترين نگراني را از نظر سلامت بيماران اين بخش ها ايجاد كند. يافته هاي اين پژوهش بر ضرورت كاربرد معيار هاي كنترلي مؤثر در جهت كاهش پتانسيل انتقال هوابرد عفونت هاي بيمارستاني تأكيد دارد.

كلمات كليدي:

عفونت بيمارستاني، مقاومت آنتي بيوتيكي، انتقال هوابرد، باكتريهاي هوابرد مقاوم

كلمات كليدي: