previous next

جلسه دفاع آقای ارسلان قادری دانشجوی دکترای تخصصی آموزش بهداشت وارتقاء سلامت

  تحت عنوان :«ارزشیابی مداخله آموزشی مبتنی بر وب و  مدل جامع پیش بینی رفتاردر بهبود  فعالیت بدنی و شاخص  HS-CRP   پرستاران» به  راهنمای خانم دکتر فیروزه مصطفوی و مشاور آقایان  دکتر عبدالرحیم افخم زاده  ، دکتر یدالله زارع زاده   و  دکتر بهزاد مهکی  روز دوشنبه ۲بهمن ماه ۹۶در دفتر گروه برگزار شد.

مقدمه:امروزه بیماری های واگیر در حال جایگزین شدن توسط بیماری های مزمن غیر واگیر هستند. بی تحرکی در کنار تغذیه نامناسب، یکی از مهمترین عوامل خطر رفتاری این دسته از بیماریها است.سازوکارهای التهابی نقش مهمی درفرآيند بیماریزايی بیماریهای  مزمن ازجمله بیماریهای قلبی- عروقی دارند .پژوهش ها نشان داده اند که شاخص التهابی (HS-CRP)درپیشگویی اينگونه بیماری ها ازدقت بالايی برخورداراست.نتايج مطالعات  سازمان بهداشت جهانی نشان داده که شیوع بی تحرکی در مناطق شهری و روستائی ایران، در حدود  ۵/۶۷ درصد بوده است .در خصوص کارکنان و به ویژه پرستاران نیز نتایج مشابهی بدست آمده است.بی تحرکی در کنار استرس شغلی و بار کاری پرستاران را در معرض در معرض ابتلا به بیماری های غیرواگیر از جمله مشکلات قلبی عروقی ،عضلانی اسکلتی و روحی روانی قرار داده است. و فعالیت فیزیکی منظم و کافی در این گروه از اهمیت بسیاری برخوردار است.یکی از روش های نوین آموزشی ، آموزش های نظریه محور در تغییر رفتار آموزش های مبتنی بر وب میباشد.

مواد و روشها: این پژوهش یک مطالعه مداخله ای از نوع نیمه تجربی می باشد که در دانشگاه های علوم پزشکی اصفهان و کردستان در دو  مرحله  اجرا گردید. مرحله اول یک مطالعه مقطعي (Cross Sectional)   می‌باشد که با هدف تعیین وضعیت فعالیت بدنی و عوامل پیش بینی کننده و ارزشیابی آموزش مبتنی بر وب انجام شد . مرحله دوم این پژوهش ، مطالعه مداخله‌ای (Interventional) از نوع مطالعات قبل و بعد شاهد دار تصادفی شده می‌باشد..پس از هماهنگی های لازم با مسئولین مربوطه، از بین پرستاران شرکت کننده در مرحله اول مطالعه از افراد  متمایل به شرکت در مطالعه دوم  به تعداد مورد نیاز برای هر گروه ثبت نام به عمل آمد  ، سپس افراد ثبت نام شده  به صورت تصادفی به دو گروه مداخله و کنترل تقسیم شدند (پرستاران بیمارستان بعثت سنندج به عنوان گروه مداخله و پرستاران بیمارستان الزهراء اصفهان به عنوان گروه شاهد  در نظر گرفته شدند).ابزار جمع آوري اطلاعات در این مطالعه شامل : پرسشنامه کتبی در رابطه با عوامل دموگرافیکی و سازه های مدل جامع پیش بینی رفتار و پرسشنامه استاندارد فعالیت فیزیکی (که این قسمت در مطالعه اول توسط شرکت کنندگان و بصورت خودگزارش دهی جمع آوری شد) و همچنین آزمایش  (HS-CRP)  می باشد .داده ها با نرم افزار spssمورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت.

یافته ها : طبق نتایج به دست آمده در مرحله اول ۶/۶۶ درصد پرستاران دارای فعالیت بدنی کم ، ۴/۲۵ درصد فعالیت بدنی متوسط و ۸ درصد دارای فعالیت بدنی شدید بودند.بین سن و فعالیت بدنی در مطالعه اول ارتباط معنی داری مشاهده شد. طبق ماتریکس همبستگی پیرسون بین سازه های مدل جامع پیش بینی رفتار ، بیشترین همبستگی میان قصد رفتاری و سازه های مهارت (**۵۵۳/۰) ، نرم های انتزاعی(**۲۲۲/۰)  و خودکارآمدی (**۱۹۸/۰) مشاهده شد.پس از مداخله آموزشی تغییر معنی داری در سازه های نگرش ،خودکارآمدی مهارت و قصد رفتاری  در گروه مداخله مشاهده شد. این تغییر در مورد سازه های نگرش ، خودکارآمدی و شرایط محیطی  علی رغم عدم مداخله آموزشی برای گروه کنترل نیز معنی دار بود.در هر دو گروه شاخص HS-CRPبعد از مداخله آموزشی کاهش معنی داری داشته است در حالیکه بین میانگین شاخص HS-CRPو نمره فعالیت بدنی بعد از مداخله رابطه معنی داری مشاهده نشد. با وجود مداخله آموزشی تغییری در سطح فعالیت بدنی گروه مداخله مشاهده نشد در حالیکه این تغییر در گروه کنترل با وجود عدم مداخله معنی دار بود.

بحث و نتیجه گیری:این یافته ها  از یک سو نشان دهنده تاثیر معنی دار مداخله آموزشی در سازه های  نگرش ،خودکارآمدی مهارت و قصد رفتاری  می باشد و از طرف دیگر نشان میدهد صرف آموزش و تغییر این سازه ها نمیتواند منجر به رفتار فعالیت فیزیکی شود اگر عوامل تاثیرگزاری مانند شرایط محیطی اصلاح نشوند .از طرفی عدم ارتباط بین فعالیت بدنی و hs-crpمحقق را به این نتیجه میرساند که کاهش شاخص HS-CRPامری چندوجهی است که میتواند تحت تاثیر عوامل دیگری غیر از فعالیت بدنی باشد و توجه به مجموعه این عوامل است که نقش واقعی را در بهبود این شاخص و در نتیجه ارتقای سلامت عمومی پرستاران ایفا خواهد کرد و این موضوع در هرگونه مداخله جهت کاهش شاخص HS-CRPباید مد نظر قرار گیرد.

 واژگان کلیدی:آموزش مبتنی بر وب ، مدل جامع پیش بینی رفتار ، فعالیت فیزیکی ،HS-CRP، پرستاران